جواد معروفی

                                

جواد معروفی (زادۀ ۱۲۹۱ خورشیدی، درگذشتۀ ۱۳۷۲) از نوازندگان برجسته پیانو در ایران بود

جواد معروفی پس از دریافت گواهینامه ابتدایی وارد مدرسه عالی موسیقی به مدیریت کلنل وزیری شد . وی ابتدا مقدمات موسیقی را از پدر فرا گرفت و پس از مدتی معلومات خود را نزد کلنل وزیری تکمیل کرد.
معروفی نخست تار می نواخت ولی بعد از چند سال سازش را عوض کرد و به نواختن پیانو مشغول شد.از هنرستان موسیقی دیپلم گرفت و به تعلیم سلفژ و دیکته موسیقی در همان هنرستان پرداخت. از آغاز تاسیس انجمن موسیقی سولیست ارکستر آن انجمن شد و پس از تاسیس هنرستان موسیقی ملی، هنرآموز آن هنرستان شد.
در نواختن پیانو در حوزه موسیقی ایرانی از استادانی که در این ساز کار کردند روش مشیر همایون را بیشتر از محجوبی اقتباس کرده است. ولی خود دارای سبکی خاص و ممتاز شده و تکنیک نوازندگی را در این ساز ارتقاع داد.

 جواد معروفی ، به حق از هنرمندان برجسته کشور ما بود . با اینکه ساز تخصصی ایشان پیانو بود ویولن را به خوبی می نواخت و تار او نیز دست کمی از ویولن اش نداشت ، با این همه هیچ گاه مدعی نواختن سازهای مختلف نبود و به همان پیانو دل خوش کرده و تمام هم و غم خود را صرف تکمیل نواختن آن می کرد .

معروفی از آهنگسازان زبردست موسیقی ما به شمار می رود و از آثار وی می توان به سوئیت ماهور، خوابهای طلایی، ژیلا، پرلود، کوکو،..اشاره کرد.

جواد معروفی پس از یک بیماری ممتد در سال 1372 در گذشت و در بهشت زهرا مدفون گشت.

پیانو در ایران

     

نخستین پیانو در حدود سال 1185 خورشیدی (1806 میلادی) به ایران آورده شد. این پیانو که مدتها در منزل عضدالدوله، پدر عین الدوله (صدر اعظم وقت) نگهداری می شد، با توجه به امکانات حمل و نقل در آن زمان، تنها پنج اکتاو داشت هدیه ای بود از سوی ناپلئون بناپارت به فتحعلی شاه قاجار. بعدها ناصرالدین شاه در بازگشت از سفرهایش به اروپا، چند پیانوی کامل به تهران آورد. در دربار، نوازنده نامدار سنتور، محمد صادق خان (سرور الملک) با توجه به اندک شباهت هایی که میان مکانیسم کار سنتور و پیانو وجود دارد و همچنین با تغییر کوک ساز، به اجرای نغمه های ایرانی با پیانو روی آورد.

به نظر می رسد نخستین پیانونواز ایرانی که این ساز را به شیوه درست نواخته غلامرضا مین باشیان (1314-1240) ملقب به «سالار معزز» است. وی که در شعبه موزیک دارالفنون در تهران و مدتی هم در کنسرواتوار سن پترزبورگ تحصیل کرده بود قطعه ای به نام «آواز ماهور: فانتری روی موتیف های ایرانی» (Fantasie sur des motifs persan “D’Avaz Mahour”)

انوشیروان روحانی و اردشیر روحانی - شاگردان شاخص جواد معروفی - که در هنرستان موسیقی ملی نزد وی آموزش دیده بودند نیز به اجرای آهنگ های ایرانی به سبک خاص خود ادامه دادند و آثاری نیز با الهام از دستگاه های موسیقی ایرانی آفریدند

افلیا پرتو و مهین زرین پنجه از دیگر شاگردان جواد معروفی هستند که به فعالیت های محدودی در این زمینه مشغولند. حمید و سعید دیهمی نیز که نزد انوشیروان روحانی آموزش دیده اند در کالیفرنیا به فعالیت پیگیر در این زمینه مشغولند و رامین ذوالفنون نیز (در همان منطقه) با تغییر کوک پیانو آثاری به ضبط رسانده است که بیشتر با ساکسیفون حافظ مدیرزاده همراه است.

پس از انقلاب 1357 با توجه به دگرگونی های وسیع در عرصه های فرهنگی و به ویژه موسیقی، اجرای موسیقی ایرانی با سازهای غربی همچون پیانو بسیار محدود گشت و از اواخر دهه 1370 نیز فعالیت در این زمینه، عموما با افت شدید کیفی دنبال شد